Variabele energietarieven fors omhoog per 1 juli: dit betekent het voor jou

Per 1 juli 2026 zijn de variabele energietarieven flink gestegen. Essent — met zo'n 2,5 miljoen klanten de grootste leverancier van Nederland — verhoogde het stroomtarief met 13,0% naar € 0,2691 per kWh en het gastarief met 13,4% naar € 1,3895 per m³, inclusief belastingen. Heb jij een variabel contract? Dan zit deze verhoging nu al in je maandbedrag en is dit hét moment om je opties op een rij te zetten.

Andere leveranciers volgen zulke verhogingen doorgaans snel: de variabele tarieven van de grote spelers bewegen mee met dezelfde groothandelsmarkt. Wie variabel zit, doet er dus verstandig aan om niet alleen naar het eigen maandbedrag te kijken, maar ook naar wat er achter deze stijging zit — want dat bepaalt of dit een eenmalige hobbel is of het begin van een onrustige winter. In dit artikel leggen we uit waarom de prijzen stijgen, wie het merkt, wat het concreet betekent voor je rekening en welke stappen je nu kunt zetten.

Wat is er precies gebeurd?

Variabele tarieven worden periodiek — elk kwartaal en soms vaker — door de leverancier aangepast aan de actuele inkoopprijzen. Per 1 juli voerde Essent een forse aanpassing door: stroom ging 13,0% omhoog naar € 0,2691 per kWh, gas 13,4% omhoog naar € 1,3895 per m³, beide inclusief belastingen. Omdat Essent met circa 2,5 miljoen klanten de grootste leverancier van het land is, is dit tariefbesluit een goede graadmeter voor de hele markt.

Om gevoel te krijgen bij die percentages: een verhoging van 13,0% op het stroomtarief betekent dat je per verbruikte kWh circa 3 cent meer betaalt dan vóór 1 juli. Bij gas komt de stijging van 13,4% neer op ruwweg 16 cent extra per m³. Hoe hard dat aantikt, hangt af van je verbruik — maar het telt bij elk huishouden met een variabel contract elke maand door in het voorschot en uiteindelijk in de jaarafrekening.

Waarom stijgen de prijzen?

De oorzaak ligt buiten Nederland. De Europese gasprijs loopt sinds april op door de spanningen rond Iran en de Straat van Hormuz — een van de belangrijkste doorvoerroutes voor vloeibaar gas (LNG). Valt daar aanvoer weg of dreigt dat, dan prijst de markt dat risico direct in.

En waarom stijgt dan ook de stróómprijs? Omdat een groot deel van onze stroom uit gascentrales komt. De gasprijs werkt daardoor rechtstreeks door in de elektriciteitsprijs: wordt gas duurder, dan wordt het opwekken van stroom duurder, en betaal je dat als consument terug in je kWh-tarief.

Sinds 19 juni is de blokkade tijdelijk opgeheven en zijn de groothandelsprijzen weer wat gezakt. Maar de markt blijft nerveus: zolang er geen echte rust is, blijft de Europese gasprijs schommelen tussen de € 40 en € 50 per MWh. Die onrust zie je met vertraging terug in de variabele tarieven — leveranciers kopen vooruit in en verwerken de marktprijzen pas bij de volgende tariefronde in wat jij betaalt. Daarom kan je variabele tarief stijgen terwijl de krantenkoppen net melden dat de prijzen dalen, en andersom.

Wie merkt dit — en wie niet?

Ongeveer 37% van de Nederlandse huishoudens heeft een variabel contract. Voor die groep geldt: de verhoging zit vanaf nu gewoon in je maandbedrag. Variabele tarieven worden elk kwartaal (en soms vaker) aangepast, dus bij aanhoudende onrust kan er bij de volgende tariefronde opnieuw een aanpassing volgen — omhoog of omlaag.

Heb je een vast contract? Dan merk je van deze verhoging niets tot je einddatum. Je tarief ligt vast voor de afgesproken looptijd, wat er ook op de groothandelsmarkt gebeurt. Wel is je einddatum nu extra belangrijk: loopt je vaste contract dit najaar of deze winter af, dan stap je straks een markt in die duurder en onrustiger is dan een jaar geleden. Wie dat ziet aankomen, kan er nu al op voorsorteren.

Wat kun je doen?

• Zit je variabel? Vergelijk nu. Vaste contracten zijn volop beschikbaar en geven zekerheid vóór de winter. Zet in de onafhankelijke vergelijking je huidige variabele tarief naast de vaste aanbiedingen en reken met je eigen verbruik.
• Loopt je vaste contract dit najaar af? Regel je nieuwe contract ruim op tijd — in de zomer is de keuze het grootst. Wachten tot de einddatum betekent kiezen uit het aanbod van dat moment, midden in het stookseizoen.
• Overweeg je dynamisch? Dat kan slim zijn als je je verbruik kunt verschuiven naar goedkope uren — bijvoorbeeld met een elektrische auto, warmtepomp of thuisbatterij. Het vraagt wel een actieve houding: je volgt de uurprijzen en stemt je verbruik erop af. Lees eerst hoe een dynamisch energiecontract werkt.
• Twijfel je tussen zekerheid en flexibiliteit? Dan is gas vastzetten en stroom dynamisch soms een gulden middenweg: het grootste winterrisico (gas) staat vast, terwijl je op stroom profiteert van goedkope uren.

Veelgemaakte fouten in een stijgende markt

• Afwachten "tot de prijzen weer zakken": bij een variabel contract betaal je intussen elke maand het verhoogde tarief, en niemand weet wanneer — en of — de markt echt tot rust komt.
• Alleen naar het kale kWh- of m³-tarief kijken en het totaalplaatje met vaste kosten vergeten; vergelijk altijd op de totale jaarkosten bij jouw verbruik.
• In paniek het eerste beste vaste contract afsluiten zonder te vergelijken: juist nu lopen de aanbiedingen tussen leveranciers uiteen.
• Niet weten wat je eigenlijk betaalt of wanneer je contract afloopt — verreweg de meest voorkomende, en de makkelijkste om vandaag op te lossen.

Wat kun je nu doen?

Pak je jaarafrekening of log in bij je leverancier en beantwoord drie vragen: welk contracttype heb ik, welk tarief betaal ik en wanneer loopt het af? Zit je variabel, vergelijk dan vandaag nog via de energievergelijker. Weet je niet wat je nu betaalt of wanneer je contract afloopt? Laat je contract gratis en vrijblijvend checken door WVE: stuur je jaarafrekening naar klantenservice@wve.nl of bel 024 - 202 09 59. Onafhankelijk, dus alle leveranciers eerlijk naast elkaar.

Veelgestelde vragen

Hoeveel zijn de variabele tarieven per 1 juli gestegen?

Essent verhoogde het variabele stroomtarief met 13,0% naar € 0,2691 per kWh en het gastarief met 13,4% naar € 1,3895 per m³, inclusief belastingen. Andere leveranciers volgen zulke aanpassingen doorgaans snel.

Waarom stijgen de energieprijzen nu?

De Europese gasprijs loopt sinds april op door de spanningen rond Iran en de Straat van Hormuz, een belangrijke doorvoerroute voor LNG. Omdat een groot deel van onze stroom uit gascentrales komt, stijgt de stroomprijs mee. Ondanks een tijdelijke ontspanning sinds 19 juni blijft de gasprijs schommelen tussen € 40 en € 50 per MWh.

Merk ik hier iets van met een vast contract?

Nee, niet tot je einddatum: je tarieven liggen vast voor de looptijd. Loopt je contract dit najaar af, regel dan ruim op tijd een nieuw contract — in de zomer is de keuze het grootst.

Moet ik nu overstappen van variabel naar vast?

Dat hangt af van je situatie en je behoefte aan zekerheid. Vaste contracten zijn volop beschikbaar en geven prijszekerheid vóór de winter; dynamisch kan voordelig zijn als je verbruik kunt verschuiven. Een gratis contractcheck via WVE zet de opties objectief naast elkaar.