Zakelijke kennisbank · Netcongestie
Netcongestie en alternatieve transportrechten
Netcongestie betekent dat het stroomnet op piekmomenten te weinig transportcapaciteit heeft, waardoor aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting op een wachtrij komen. Sinds 1 april 2025 bestaan er alternatieve transportrechten: een tijdsblokgebonden recht op de regionale netten en een tijdsduurgebonden recht op het landelijke net van TenneT, met transport gedurende minstens 85% van de uren per jaar. Wie zo'n recht kiest, betaalt volgens de ACM een lager nettarief.
De wachtrij en hoe je je locatie checkt
Volgens de ACM ontstaan bij transportschaarste wachtrijen, totdat er door congestiemanagement of netverzwaring weer genoeg transportcapaciteit is. De landelijke capaciteitskaart van Netbeheer Nederland laat per gebied zien of er capaciteit beschikbaar is, beperkt beschikbaar is, in onderzoek is of dat er een tekort is met wachtrij. Bij Stedin geldt: is er congestie, dan komt je aanvraag voor transportcapaciteit op de wachtlijst en realiseert Stedin je aansluiting uiterlijk 13 weken nadat de congestie is opgelost.
Maatschappelijk prioriteren
Normaal geldt ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. Sinds 1 oktober 2024 gebruiken netbeheerders in congestiegebieden het maatschappelijk prioriteringskader. Voorrang gaat naar drie groepen: congestieverzachters (zoals batterijsystemen), veiligheid (zoals politie en acute zorg) en basisbehoeften (zoals onderwijs en drinkwater). Netbeheer Nederland benadrukt dat prioriteren geen extra ruimte op het net maakt; het bepaalt alleen de volgorde.
Alternatieve transportrechten
De ACM besloot op 16 juli 2024 tot alternatieve transportrechten, met ingang van 1 april 2025. TenneT moet het tijdsduurgebonden recht sinds 1 oktober 2025 aanbieden. Netbeheer Nederland beschrijft vier contractvormen voor grootverbruikers boven 3x80A:
| Contractvorm | Wat je krijgt | Waar |
|---|---|---|
| Vast (standaard ATO) | Transportrecht op je gecontracteerd vermogen, 24 uur per dag | Alle netten |
| Tijdsblokgebonden | Volledig transportrecht binnen tijdsblokken die je met de netbeheerder afspreekt; daarbuiten niet | Regionale netten (midden- en hoogspanning) |
| Tijdsduurgebonden | Transportrecht gedurende minstens 85% van de uren per jaar | Landelijk hoogspanningsnet van TenneT |
| Volledig variabel (non-firm) | Transport zolang het net vrije restcapaciteit heeft | Alleen in congestiegebieden |
Bij een tijdsduurgebonden recht kan de netbeheerder beperkingen opleggen in piekuren, met minstens 24 uur aankondiging. Een tijdsblokgebonden recht past volgens Netbeheer Nederland bijvoorbeeld bij vervoerders die 's nachts laden.
Flexibele contracten met de netbeheerder
Kun je je verbruik of teruglevering tijdelijk aanpassen, dan bieden netbeheerders congestiemanagementcontracten. Liander noemt onder meer een capaciteitsbeperkingscontract op afroep of met een vast tijdvenster, een capaciteitssturingscontract, een biedplichtcontract voor redispatch en een groepscontract met netburen. Je stelt dan op drukke momenten vermogen beschikbaar, tegen een vergoeding van de netbeheerder.
Peak shaving en batterij
Wil je binnen je bestaande aansluiting groeien, dan helpt het om pieken te verlagen: processen spreiden, laden in rustige uren of een batterij die pieken opvangt. Lees over netcongestie en peak shaving, de fiscale regelingen voor een zakelijke batterij en hoe het capaciteitstarief werkt. Heb je een zwaardere aansluiting nodig, lees dan over de middenspanningsaansluiting.
Wat WVE doet
WVE regelt het leveringscontract, niet de transportcapaciteit: die vraag je aan bij je netbeheerder. Bij grootverbruik werkt WVE samen met specialisten in piekanalyses, en met de WVE Energiemonitor zie je per kwartier of je binnen je gecontracteerd vermogen blijft. Moet je wachten op een zwaardere aansluiting, dan regelt WVE het leveringscontract voor een bouw- of tijdelijke aansluiting. Advies kost je niets extra.
Bron: ACM, Netbeheer Nederland, Stedin, Liander, geraadpleegd oktober 2026.
- ACM, Codebesluit alternatieve transportrechten
- Netbeheer Nederland, Zo werkt het: alternatieve transportrechten
- ACM, ACM maakt maatschappelijk prioriteren door netbeheerders mogelijk
- Netbeheer Nederland, Vanaf 1 oktober geldt het maatschappelijk prioriteringskader
- Netbeheer Nederland, Capaciteitskaart elektriciteitsnet
- Stedin, Aansluittermijnen
- Liander, Congestiemanagementcontracten
Laatst bijgewerkt: oktober 2026. Dit is algemene uitleg, geen juridisch of technisch advies. Tarieven en voorwaarden veranderen; de actuele versie staat bij je netbeheerder en de genoemde instanties.
Veelgestelde vragen
Netcongestie: veelgestelde vragen
Wat is netcongestie?
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op piekmomenten te weinig transportcapaciteit heeft voor alle vraag. Nieuwe aansluitingen of verzwaringen komen dan op een wachtrij, totdat congestiemanagement of netverzwaring weer ruimte geeft.
Hoe zie ik of er netcongestie is op mijn locatie?
Op de landelijke capaciteitskaart van Netbeheer Nederland zie je per gebied of er transportcapaciteit beschikbaar is, beperkt beschikbaar is, in onderzoek is of dat er een tekort is met wachtrij.
Wat zijn alternatieve transportrechten?
Contracten waarbij je niet altijd je volledige vermogen mag gebruiken. Bij een tijdsblokgebonden recht transporteer je binnen afgesproken tijdsblokken, bij een tijdsduurgebonden recht gedurende minstens 85% van de uren per jaar. Volgens de ACM betaal je daarvoor een lager nettarief.
Kan ik voorrang krijgen op de wachtrij?
Netbeheerders gebruiken in congestiegebieden sinds 1 oktober 2024 het maatschappelijk prioriteringskader. Voorrang gaat naar congestieverzachters, veiligheid en basisbehoeften zoals onderwijs en drinkwater. Netbeheer Nederland benadrukt dat prioriteren geen extra ruimte op het net maakt.
Helpt een batterij tegen netcongestie?
Een batterij kan pieken opvangen, zodat je binnen je bestaande gecontracteerd vermogen blijft (peak shaving). Liander noemt bedrijven met een batterij of aanpasbare processen als doelgroep voor flexibele contracten. Of het rendabel is, hangt af van je verbruiksprofiel.