Netcongestie loopt uit de hand: 86.000 nieuwbouwwoningen op de wachtlijst

Meer dan 200.000 aanvragen voor nieuwe of zwaardere stroomaansluitingen kwamen sinds de invoering van maatschappelijke prioritering op 1 juli 2026 binnen bij netbeheerder Enexis alleen al: bijna acht keer zoveel als het normale jaarvolume van 25.000 nieuwbouwwoningen. Van de 140.000 aangevraagde nieuwbouwwoningen krijgt op dit moment maar zo'n 54.000 direct capaciteit; de overige ruim 86.000 belanden op een wachtlijst. Ga je bouwen, verbouwen met een zwaardere aansluiting nodig, of wil je als ondernemer uitbreiden, dan is de kans reëel dat je moet wachten — en dat verandert hoe je je energieplannen het beste aanpakt.

Waarom loopt het nu vast

Tot 1 juli 2026 hadden netbeheerders geen wettelijk kader om aanvragen voor kleinverbruikersaansluitingen te prioriteren: wie het eerst kwam, het eerst maalde. Daardoor konden grote nieuwbouwprojecten soms voorrang krijgen op een individueel huishouden dat alleen een laadpaal of warmtepomp wilde laten aansluiten. Sinds 1 juli geldt daarom maatschappelijke prioritering, ook voor kleinverbruikers: netbeheerders wegen mee wat maatschappelijk het zwaarst telt, zoals woningbouw, zorg en onderwijs.

De regeling ging gepaard met een overgangsregime voor nieuwbouwprojecten die al concreet in de pijplijn zaten. Dat overgangsregime bleek een aanzuigende werking te hebben: projectontwikkelaars en gemeenten dienden massaal aanvragen in voordat de nieuwe regels ingingen, uit voorzorg dat ze anders achteraan zouden komen te staan. Het resultaat is een aanvraaggolf die de netbeheerders zelf "uitzonderlijk hoog" noemen. Landelijk ging het om ongeveer 600.000 aangevraagde woningen voor de komende drie jaar, tegenover een normale bouwopgave van circa 285.000 woningen per drie jaar — meer dan het dubbele van wat gebruikelijk is.

Niet elke netbeheerder heeft evenveel moeite. Bij Liander, met 168.000 aangevraagde woningen, kan het merendeel worden ingewilligd omdat daar meer ruimte op het net beschikbaar is. Bij Enexis ligt dat anders: van de 140.000 gemelde woningen via de overgangsregeling is voor ongeveer 54.000 capaciteit beschikbaar, en komen ruim 86.000 woningbouwprojecten op de wachtlijst terecht. De regionale verschillen zijn dus groot — waar je woont of onderneemt, bepaalt in belangrijke mate hoe lang je moet wachten.

Wat betekent dit concreet voor jou

Voor een huishouden dat een nieuwbouwwoning laat opleveren of een bestaande aansluiting wil verzwaren — bijvoorbeeld voor een laadpaal, inductiekookplaat of warmtepomp — betekent dit dat de aanvraag niet meer automatisch snel wordt gehonoreerd. Een plek op de wachtlijst is overigens geen automatische afwijzing: het betekent dat de netbeheerder wacht tot er capaciteit vrijkomt, bijvoorbeeld door een nieuwe trafo of kabelverzwaring in de buurt.

Voor een zonnepaneelbezitter speelt een ander punt mee. Netcongestie gaat niet alleen over het afnemen van stroom, maar ook over het terugleveren ervan. Op plekken waar het net al vol zit met teruglevering, kan een nieuwe of zwaardere aansluiting extra lastig zijn, en kan het aantrekkelijker worden om zelf meer stroom te verbruiken of op te slaan in plaats van terug te leveren aan een overvol net. Met het einde van de salderingsregeling per 1 januari 2027 in het vooruitzicht, is dat sowieso al een goed moment om te kijken of een thuisbatterij bij je situatie past — die vangt precies dit soort pieken op zonder dat je meteen een zwaardere netaansluiting nodig hebt.

Voor het mkb kan een wachtlijst voor een zwaardere aansluiting een concrete groeirem zijn. Wil je een extra machine, laadpalen voor het wagenpark of een uitbreiding van je pand aansluiten, dan loop je tegen dezelfde wachtlijsten aan als particulieren, en soms tegen nog langere, omdat bedrijfsaansluitingen vaker in de categorie grootverbruik vallen waar de druk op het net al langer hoog is. Peak shaving — je piekverbruik verlagen met een batterij of door apparatuur slimmer in te plannen — is voor veel bedrijven inmiddels geen aardigheidje meer, maar een manier om zonder wachtlijst toch te kunnen groeien. Bekijk voor jouw bedrijf de mogelijkheden op onze zakelijke pagina.

Reken het zelf na

De cijfers van Enexis maken in één rekensom duidelijk hoe uitzonderlijk de situatie is. Normaal worden er circa 25.000 nieuwbouwwoningen per jaar op het net van Enexis aangesloten. Nu liggen er 140.000 aanvragen via de overgangsregeling alleen al voor nieuwbouw — bijna zes keer het jaarvolume, en dat is dan nog exclusief de ruim 60.000 aanvragen van bestaande kleinverbruikers voor verzwaring die vóór 1 juli binnenkwamen.

Van die 140.000 nieuwbouwaanvragen krijgt Enexis er op dit moment ongeveer 54.000 (zo'n 39 procent) direct een aansluiting. De overige 86.000 (ruim 61 procent) staan op de wachtlijst. Vertaald naar een individuele aanvraag: als jouw nieuwbouwproject via de overgangsregeling is aangemeld bij Enexis, is de kans dat je nú al capaciteit krijgt kleiner dan de kans dat je moet wachten. Bij Liander liggen de verhoudingen gunstiger, simpelweg omdat daar minder druk op het net staat. Concreet betekent dit: vraag bij twijfel altijd zelf na bij je netbeheerder in welke categorie jouw aanvraag valt en wat de actuele wachttijd in jouw regio is — een landelijk gemiddelde zegt weinig over jouw straat.

Wat kun je nu doen

• Vraag een nieuwe of zwaardere aansluiting zo vroeg mogelijk aan, ook als de bouw of verbouwing nog niet meteen start — hoe eerder je in de rij staat, hoe eerder je aan de beurt bent zodra er capaciteit vrijkomt
• Vraag je netbeheerder concreet naar de status van jouw aanvraag: valt die onder de overgangsregeling, de maatschappelijke prioritering, of sta je op een reguliere wachtlijst
• Onderzoek of je met een tijdelijke of lagere aansluitwaarde toch al vooruit kunt, in plaats van te wachten op de volledige gewenste capaciteit
• Overweeg een thuisbatterij of bedrijfsbatterij om pieken in verbruik en teruglevering op te vangen, zodat je minder afhankelijk bent van een zwaardere aansluiting
• Kies voor een energiecontract dat meebeweegt met een net onder druk: een dynamisch energiecontract beloont je wanneer je stroom gebruikt op momenten dat het net juist ruimte heeft
• Check bij een verbouwing of nieuwbouwproject of cable pooling of gedeelde aansluitingen met buren of buurpanden een optie is — sommige netbeheerders bieden dit als alternatief voor een individuele wachtlijstplek aan

Veelgestelde vragen

Wat is maatschappelijke prioritering precies? Het is het sinds 1 juli 2026 geldende kader waarmee netbeheerders bij schaarste op het net bepalen welke aanvragen voorrang krijgen. Projecten die maatschappelijk zwaar wegen, zoals woningbouw, zorg en onderwijs, worden voorgetrokken boven aanvragen die minder urgent zijn, ook als die eerder zijn ingediend.

Betekent een plek op de wachtlijst dat mijn aanvraag is afgewezen? Nee. Een wachtlijstplaats betekent dat de netbeheerder op dit moment onvoldoende capaciteit heeft, maar je aanvraag in behandeling houdt. Zodra er ruimte vrijkomt, bijvoorbeeld door een nieuwe trafo of kabelverzwaring, wordt de wachtlijst afgewerkt.

Ik wil alleen een laadpaal of warmtepomp aansluiten, geldt dit ook voor mij? Ja, de nieuwe regels gelden voor alle kleinverbruikersaansluitingen, niet alleen voor nieuwbouw. Een verzwaring van een bestaande aansluiting voor bijvoorbeeld een laadpaal of warmtepomp valt onder dezelfde prioritering en kan dus ook op een wachtlijst terechtkomen, afhankelijk van de drukte in jouw regio.

Helpt een thuisbatterij mij om sneller een aansluiting te krijgen? Niet direct, want de wachtlijst gaat over de aansluiting zelf. Een batterij helpt wel om met je bestaande aansluiting meer te kunnen doen, doordat je pieken in verbruik of teruglevering opvangt zonder dat je capaciteit hoeft bij te vragen. Voor veel huishoudens en bedrijven is dat een praktische tussenoplossing terwijl ze op de wachtlijst staan.

Loop je tegen een wachtlijst aan, of twijfel je of je huidige energiecontract nog aansluit bij een net onder druk? Laat je situatie kosteloos doorrekenen door onze klantenservice via klantenservice@wve.nl of bel 024 - 20 20 959 — dan kijken we samen of een ander contract, een batterij of een andere aanpak voor jouw aansluiting het verschil maakt.

Bronnen

• Enexis Netbeheer: meer dan 200.000 nieuwe of zwaardere kleinverbruikaansluitingen aangevraagd
• Solar & Storage Magazine: meer dan helft van 600.000 woningbouwaanvragen past op stroomnet, wachtlijst Enexis telt 86.000 projecten