Kabinet wil drie keer zoveel zonnestroom: waarom de daken achterblijven

Het kabinet wil dat Nederland in 2040 twee tot drie keer zoveel zonnestroom opwekt als nu, maar volgens brancheorganisatie Holland Solar groeit het aantal zonnepanelen op daken juist te langzaam om dat doel te halen. Terwijl de politiek inzet op elektrificatie van de energievoorziening, loopt de daadwerkelijke aanleg op daken van woningen en bedrijven achter bij wat daarvoor nodig is. Voor huizenbezitters die nog vóór 1 januari 2027 zonnepanelen willen laten plaatsen en voor mkb-bedrijven die straks aan nieuwe regels moeten voldoen, is dit het moment om te schakelen.

Dit blijkt uit de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), die het kabinet op 6 oktober 2026 presenteerde. Daarin kiest het kabinet voor een stevige elektrificatie van de energievoorziening: meer stroom uit zon en wind, meer warmtepompen, meer elektrisch vervoer. Voor zonnestroom betekent dit een doel van 75 tot 95 gigawattpiek (GWp) in 2040, tegenover ruim 30 GWp die nu in Nederland staat opgesteld. Dat is twee tot drie keer de huidige capaciteit.

Om dat doel te halen is volgens Holland Solar jaarlijks ongeveer 4,2 GWp aan nieuw zonnevermogen nodig. De brancheorganisatie verwacht echter dat er de komende drie jaar gemiddeld maar 1,3 GWp per jaar bijkomt, minder dan een derde van wat nodig is. Houdt dat tempo aan, dan komt Nederland in 2040 uit op ongeveer 50 GWp: fors onder de ondergrens van het kabinetsdoel.

De oorzaak ligt niet bij een gebrek aan ambitie, maar bij de uitvoering. Het kabinet wees daken en gevels al in 2023 aan als eerste voorkeur voor nieuwe zonnepanelen, vóór zonneparken op open grond. Maar volgens Holland Solar-directeur beleid Nold Jaeger loopt precies die plek achter: "De ambitie van het kabinet is helder. Tegelijkertijd heeft de overheid zelf bepaald dat we daarvoor eerst de beschikbare ruimte op daken moeten benutten" — en daar stokt de groei.

Wat betekent dit voor jou

Voor een huishouden dat overweegt zonnepanelen te laten plaatsen, is de timing relevant. Op 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling: vanaf dan krijg je voor stroom die je teruglevert niet meer de volledige kWh-prijs terug, maar een vaste, veel lagere terugleververgoeding van je leverancier. Wie dit jaar nog panelen laat plaatsen, profiteert dus de resterende maanden nog van salderen en kan daarna met een dynamisch energiecontract of een thuisbatterij zelf meer grip houden op wat de opgewekte stroom oplevert.

Heb je al zonnepanelen, dan verandert er aan de installatie zelf niets. Wel wordt de vergoeding voor teruggeleverde stroom vanaf 2027 een vast bedrag per kWh in plaats van de huidige salderingsprijs, en dat bedrag verschilt sterk per leverancier. Een thuisbatterij, zoals in dit praktijkverhaal, kan dan helpen om zelf opgewekte stroom te gebruiken in plaats van die voor een laag bedrag terug te leveren.

Voor mkb-bedrijven ligt er een extra opgave. Vanuit de Europese EPBD IV-richtlijn geldt vanaf 2027 een verplichting om bij nieuwbouw van utiliteits- en bedrijfsgebouwen zonnepanelen te plaatsen, zodra dat technisch en economisch haalbaar is; voor bestaande gebouwen volgen vergelijkbare eisen bij grote renovaties in de jaren daarna. Juist grote, vlakke bedrijfsdaken zijn het soort oppervlak waarmee Holland Solar het gat tussen 1,3 en 4,2 GWp wil dichten. Heb je als ondernemer nog geen dakcheck laten doen, dan is dit het moment — zeker in combinatie met een zakelijk energiecontract en een check bij je netbeheerder, want netcongestie kan in sommige regio's de teruglevering vanaf een bedrijfsdak beperken.

Rekenvoorbeeld: het gat in cijfers

Om het verschil tussen ambitie en praktijk tastbaar te maken, helpt een rekenvoorbeeld. Een gangbare particuliere zonnepaneleninstallatie bestaat uit ongeveer tien panelen van 420 Wp, goed voor 4,2 kWp vermogen — in de praktijk voldoende voor ongeveer 3.700 tot 4.000 kWh stroom per jaar.

Omgerekend naar dat soort installaties, zou Nederland jaarlijks zonnevermogen moeten toevoegen dat overeenkomt met ongeveer 1 miljoen van dit soort installaties (4,2 GWp gedeeld door 4,2 kWp). Holland Solar verwacht dat er de komende jaren jaarlijks maar zonnevermogen bijkomt dat overeenkomt met ongeveer 310.000 van dit soort installaties (1,3 GWp). Het tekort van 2,9 GWp staat dus voor zo'n 690.000 installaties per jaar die er niet bijkomen.

Let op: dit is een rekenkundige omrekening om de schaal van het tekort te laten zien, geen voorspelling. In de praktijk gaat het zowel om daken van woningen en bedrijven als om grondgebonden zonneparken, niet uitsluitend om particuliere installaties.

Stappenplan: zo speel je hierop in

• Woning met plannen voor zonnepanelen: vraag dit jaar nog offertes op, zodat de installatie er staat vóórdat de salderingsregeling op 1 januari 2027 stopt
• Woning met bestaande zonnepanelen: vergelijk nu al de terugleververgoeding van je leverancier voor 2027, en overweeg een dynamisch energiecontract of thuisbatterij als die vergoeding laag uitvalt
• Mkb-bedrijf met een groot dak: laat beoordelen of je gebouw onder de EPBD IV-verplichting valt, en vraag bij je netbeheerder na of netcongestie de teruglevering vanaf jouw dak beperkt
• Iedereen: laat je huidige energiecontract checken — soms levert een overstap meer op dan wachten op nieuw beleid

Veelgestelde vragen

Waarom wil het kabinet meer zonnestroom?

Het kabinet zet in de geactualiseerde versie van het Nationaal Plan Energiesysteem in op elektrificatie van de energievoorziening, zodat Nederland minder afhankelijk wordt van fossiele brandstoffen voor verwarming, vervoer en industrie. Zonnestroom is daarbinnen, naast wind op zee, een van de grootste bronnen.

Worden zonnepanelen op mijn dak verplicht?

Voor particuliere woningen niet. De verplichting uit de EPBD IV-richtlijn geldt voor nieuwbouw en renovaties van utiliteitsgebouwen en bedrijfspanden, niet voor bestaande of nieuwe woonhuizen.

Raakt dit mijn bestaande salderingsafspraak?

Nee. De afbouw van saldering per 1 januari 2027 stond al vast en staat los van deze actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem. Wel verandert daardoor voor iedereen met zonnepanelen hoe teruglevering vanaf 2027 wordt vergoed.

Wat als netcongestie mijn teruglevering beperkt?

In gebieden met netcongestie kan je netbeheerder de hoeveelheid stroom die je mag terugleveren begrenzen. Een thuisbatterij of een slimmere planning van je eigen verbruik helpt dan om toch het meeste uit je zonnepanelen te halen.

Of je nu een huishouden, een zonnepaneelbezitter of een mkb-ondernemer bent: beleid levert alleen iets op als de uitvoering meegroeit. Wil je weten wat de aankomende veranderingen rond saldering, terugleveren of je energiecontract concreet voor jou betekenen? Neem contact op met de klantenservice van WVE via klantenservice@wve.nl of 024 - 20 20 959 voor een gratis contractcheck.

Bronnen

• Kabinet wil drie keer zoveel zonnestroom, maar zonnepanelen op het dak blijven achter (ID.nl)
• Zonnepanelen op daken: Holland Solar vraagt sterker beleid richting 2040 (KlusVisie)
• EPBD IV: dit betekent het voor je vastgoedportfolio (DWA)